Een van de argumenten die sommige geleerden aandragen om te kiezen voor wintertijd is dat het “de natuurlijke tijd” is. Maar wat is dat dan? En slaat het ergens op?
De natuurlijke tijd
De natuurlijke tijd is… tja… pfff… de tijd die hier in Nederland hoort… of zo? En dat zou dan de wintertijd zijn. Want dat zou dan de tijd zijn waar ons lichaam aan gewend is. De tijd die hoort bij ons biologische ritme. Dat wordt tenminste door sommige experts geroepen zoals chronobioloog Till Roenneberg van de Ludwig-Maximilians-Universität uit München. Hij noemt de zomertijd een overbodige, onnatuurlijke factor die ons biologische ritme verstoort. En stelt zelfs dat de wij in Nederland de tijd van Engeland (nog een uur eerder) zouden moeten hebben. Duidelijk moge zijn dat ik dat allemaal echt enorme onzin vind. Tijd (uren van de dag) is niets anders dan een afspraak. En dat wintertijd nu de natuurlijke afspraak is?
biologische klok en biologische ritmes
Even hoe het zit. Er is natuurlijk wel zoiets als een biologische klok. Die klok helpt ons bij met onze biologische ritmes. Die klok zorgt ervoor dat bepaalde zaken op een bepaald moment gebeuren. Een mooi voorbeeld is menstruatie. In principe menstrueren vrouwen om de grofweg 4 weken. Dat wordt allemaal geregeld door hormonen en zo. Die klok helpt ook bij het dagritme en helpt ons bijvoorbeeld om wakker te worden en in slaap te komen. Voor de discussie over zomer/ en wintertijd zijn met name de dagritmes relevant.
Gelijkzetten van de klok
Het aardige van onze interne klok is je de klok kunt aanpassen. Dat doe je op zich niet zelf, maar de klok wordt gelijkgesteld door invloeden van buitenaf. En dat buitenaf is vooral licht. Daardoor kunnen we heel goed functioneren in de winter (als het vroeg donker wordt) en in de zomer (als het laat donker wordt). En kunnen we ook moeiteloos naar oost of naar west reizen zonder in te storten. We zijn misschien een dagje minder top als we bijv. naar Amerika reizen, maar na een eerste nachtje lastig slapen, zijn we daarna weer redelijk gewend aan de nieuwe situatie. Onze klok is dan gelijkgezet aan de lokale situatie. Verandering zit in ons ingebakken.
Ons biologische dagritme
Hoe ziet ons normale biologische dagritme er dan uit? Ik ga het niet heel ingewikkeld maken. Maar wij mensen zijn dagdieren. Vroeger (toen we nog verzamelden en jaagden etc.) stonden we, nou ja… onze voorouders, op als het licht werd en gingen we/ze naar bed als het donker werd. In de zomer waren onze voorouders langer op en in de winter een stuk korter. Maar in de zomer was het rond het middaguur vaak vrij warm en dan gingen onze voorouders rusten. Wij moderne mensen hebben dat patroon compleet afgeschaft. We staan (even uitgaande van de wintertijd) in de zomer op als de zon al 3 uur op is en gaan naar bed als de zon al weer 2 uur onder is. Sommige volken leven nog wel wat meer volgens een natuurlijk ritme. Die kennen dan bijv. een siësta.
dagritme en tijd
De vraag is nu welke tijd biologisch het beste bij ons past. Om die vraag te beantwoorden, gaan we er even vanuit dat we onze huidige dagindeling blijven gebruiken. Ofwel we staan op om een uur of 7 en gaan 11 uur weer naar bed (conform Jan Klok). Om het best bij ons biologische ritme te blijven, zou je willen dat de verschillen donker en licht ‘s ochtends even lang zijn als ‘s avonds. De klok zou in dat geval het beste ongeveer 2,5 uur vooruit moeten worden gezet. In de zomer (langste dag) sta je dan ongeveer op als het licht wordt en ga je naar bed als het donker wordt (perfect). In de winter (kortste dag) blijft het dan ‘s ochtends en ‘s avonds even lang donker.
wintertijd en natuurlijke tijd?
Als biologisch gezien het het beste is als we de klok 2,5 uur vooruit zetten, kun je wel concluderen dat de wintertijd in ieder geval niet past bij ons moderne levensritme. De superzomertijd past nog hetbest bij onze huidige manier van leven en ons biologische ritme. En dat is ook logisch toch. Want als dagdier heb je behoefte aan licht en dus moet je het voor jezelf regelen dat je zoveel mogelijk licht meepakt. En dat is dus met de superzomertijd.