Als we het over wintertijd, zomertijd, verzetten van de klok etc. hebben, dan moet ik ook wel even ingaan op UTC.
UTC
UTC staat voor Coordinated Universal Time. Waarom je zoiets dan UTC noemt, weet ik ook niet, maar goed. UTC is ons standaard tijdsysteem. Het geeft aan hoe laat het is in Greenwich (dit is overigens in de verste verte niet de correcte beschrijving, maar maakt alles wel lekker duidelijk).
Tijdzones in Europa.
Tijdzones
Nu is het op zich niet handig om overal op aarde dezelfde tijd (UTC) te hanteren. Ofwel dat het overal op aarde op hetzelfde moment 14.00 uur is. Dat geeft veel verwarring. Omdat het aarde rond is (en draait) komt de zon immers niet overal op hetzelfde moment op. Dat zou betekenen dat 14.00 uur in de ene plaats de middag net begonnen is, terwijl het in een andere plaats midden in de nacht is. Dat probleem is simpel op te lossen door tijdzones te maken. In zo’n zone is het overal even laat, maar kan het wel later of vroeger zijn dan de UTC. Die tijdzones lopen van noord naar zuid. Wij zitten in de tijdzone UTC+1 (die tijd wordt ook wel de Midden-Europese Tijd genoemd) ofwel hier is het 1 uur later dan in Greenwich.
Zomer-tijd en wintertijd
Tijdens de oliecrisis leek het handig om in de zomer de klok een uurtje vooruit te zetten. Dan bespaar(de) licht en dus ook olie. Vanaf dat moment hadden we een zomertijd en een wintertijd. De wintertijd is dan de oorspronkelijke tijd ofwel UTC+1. De zomertijd is UTC+2.
Een van de nadelen van Daylight Saving Time is dat de klok moet worden verzet. Maar hoe erg is dat nu eigenlijk?
Het verzetten van de klok
Het enige echte argument om met het verzetten van de klok te stoppen, lijkt dat mensen het verzetten van de klok zo lastig vinden. Dat is volgens zeggen enorm complex en zeer ingrijpend. Mensen snappen het niet en ze raken helemaal van slag
Dirkjan en Bert verzetten de klok.
O – wat is het moeilijk
Uiteraard geldt altijd, als iemand is voelt of vindt dan is het (voor die persoon dan) ook echt zo. Duuuh. Oké Boomer. Maar hoe moeilijk is het nou echt. Een simpel ezelsbruggetje is in de zomer gaan we erop vooruit (we krijgen meer licht) dus de klok gaat ook vooruit. In de winter gaan we erop achteruit en dus gaart de klok dan achteruit. Het verzetten van de klok wordt ook overal goed uitgelegd zodra het weer gaat spelen. Bovendien zijn mensen er nu ook alweer redelijk aan gewend. Ik kan me voorstellen dat het de eerste jaren even wennen was. En tegenwoordig worden al heel veel klokken automatisch bijgesteld. Kortom: ik vind dit een beetje een onzinargument.
Van slag raken
Wat wel een goed argument lijkt, is dat mensen van slag kunnen raken door het verzetten van de klok. Daar zijn ook wel wat onderzoeken naar gedaan. Ik zal daar nog eens achteraan gaan. Op dit moment kies ik daarom even voor de rationele benadering, ofwel gewoon logisch redeneren op basis van eigen waarnemingen en ervaringen. En omdat ikzelf onderzoeker ben, is dat natuurlijk ook min of meer onderzoek. Bovendien leidt het doorgaans tot betere uitkomsten. Dus… En als ik even logisch nadenk is dit ook niet zo;n heel sterk argument. Mensen variëren continu met tijd. In het weekend ga je een uur later naar bed en sta je een uurtje later op. En bijna iedereen gaat weleens op vakantie naar een land waar het een uur (of nog veel meer) later is dan in Nederland, of vroeger natuurlijk. Een verschil van 8 uur hakt er natuurlijk wel redelijk in. Maar een uurtje? Dat valt binnen de normale variatie van het leven. Zo, dat spaart weer een paar miljoen euro voor onderzoek uit.
Verwarring van kijkopbergenopzoom.nl.
Een feest
Mensen lijken het vooruit zetten van de klok negatief te vinden. Maar waarom? Het vooruit zetten van de klok is iets feestelijks. Plots heb je een uur extra licht. Opeens kun je weer echt op pad, de lanen in, de paden op. Het is het einde van koude, donkere winter. Het is het begin van de lente. De tijd dat de bomen weer blad krijgen, dat alles groen wordt, dat bloemen gaan bloeien en vogeltjes gaan zingen, dat er weer kleine beestjes geboren worden. Het wordt weer lente en zomer. De tijd van liefde en genieten. De tijd dat het leven weer echt geleefd kan worden. En in oktober gaat de klok een uur terug. Dat is ook weer een feest. Het is het begin van de herfst… en de winter. Het is echt een kantelmoment. Niet zomaar een datum waarop iemand zegt, de herfst is weer begonnen. Nee het betekent echt wat. Hoe kun je daar nou tegen zijn? Ja ik weet het antwoord wel: mijnheer Juncker.
Om wat duidelijker te maken wat de consequenties van een keuze voor een bepaalde tijdafspraak is, heb ik een voorbeeldmannetje bedacht.
Jan Klok
Om een idee te geven van de gevolgen van een keuze voor zomertijd of wintertijd of een combinatie zijn, heb ik gekozen voor de makkelijke weg en een voorbeeldventje in het leven geroepen. Hij heet Jan, achternaam: Klok. Een beetje flauw natuurlijk. Maar in de praktijk werkt het toch wel goed zo’n mannetje met een naam. Het wordt daardoor allemaal wat minder abstract.
De vrouw van Jan fietst ook vaak naar haar werk, maar dat is voor dit verhaal niet zo interessant.
Wie is Jan Klok?
Jan is een man zoals er vele zijn. Hij werkt min of meer fulltime en dat zijn dus 5 dagen in de week. Hij staat doordeweeks om kwart over zeven op. Dan gaat hij even ontbijten etc. Om acht uur pakt hij de fiets en gaat hij naar z’n werk. Dat kost hem een half uurtje. Hij werkt dan tot vijf uur, heeft weer 30 minuten nodig om naar huis te fietsen. Doordeweeks gaat Jan dan om elf uur naar bed. en… O ja – Jan loopt twee keer per week na het eten (van 20:00 – 21:00) een rondje zacht. In het weekend blijft Jan wat langer (een uur) op z’n bed liggen en gaat hij ook een uur later naar bed. Jan gaat in de zomer vier weken met vakantie en rond de kerst neemt hij één week vrij.
Licht is fijn, donker op zich ook. Maar er zijn ook risico’s. Vooral in het verkeer.
De gevaren in het donker
Als het donker is, is lopen (al dan niet hard), fietsen, autorijden gevaarlijker dan als je dat in het donker doet. Je ziet andere weggebruikers toch stukken minder, zeker als die geen licht voeren, en dat kan betekenen dat je weleens tegen elkaar aan loopt of rijdt.
Fietsen in het donker is gevaarlijker dan als het licht is.
Hoeveel gevaarlijker is het dan?
Onderzoek wijst uit dat de kans op een ongeluk
ongeveer 345% groter is in het donker dan in
het lucht.
The Case
Als we ons favoriete voorbeeldslachtoffer erbij nemen (Jan klok) dan kunnen we eens kijken welk scenario tot het meeste doom leidt. Jan reist ‘s ochtends en ‘s avonds een half uurtje naar en van zijn huis. Dat zal bij alle tijdscenario’s deels in het donker gebeuren. Daarnaast loopt Jan nog twee keer per week hard na het avondeten. Jan wordt het blijst (volgens mijn spellingchecker is dit geen woord – en het klinkt ook wel een beetje gek) van … (tromgeroffel) : de zomertijd. Jan hoeft dan slechts 46 uur in het donker te fietsen naar en van zijn werk en 62 uur hard te lopen in het donker. De superzomertijd en het verzetten van de klok scoren niet heel veel slechter. Bij een permanente wintertijd moet Jan het meest in het donker fietsen en hardlopen.
Bij een permanente zomertijd is Jan het minst buiten in het donker.
Een kanttekening
Wat hier uiteraard zeer belangrijk is, is dat het een voorbeeld is en dus maar één specifieke situatie betreft. Voor bijv. kinderen die wel vroeg naar school moeten, maar ook weer relatief vroeg naar huis mogen, is de situatie anders. Zeker als zij na school de hele tijd binnen gaan zitten gamen. In dat geval kan het best voor de wintertijd of voor het verzetten van de klok worden gekozen. Hoewel… dat soort kinderen zullen waarschijnlijk lekker veilig met de auto naar school worden gebracht. Dus voor die kinderen maakt het ook veel minder uit of het donker of licht is als ze naar school moeten.
Een belangrijke reden waar je keuze voor zomertijd of wintertijd van af moet laten hangen is of je daardoor meer leuke dingen kan doen. Meer met je tijd kan doen. Meer van het leven kan genieten. Niet binnen bij kunstlicht, maar fijn buiten bij zonlicht.
+179 + 192 +339
Zoals in de blog over licht en donker al is verteld, is de wintertijd niet bepaald gunstig voor de hoeveelheid licht. Het voorbeeldventje Jan klok heeft ten opzichte van die wintertijd 179 uur extra licht per jaar in geval van klokverzetten (DST) en in geval van een permanente zomertijd maar liefst 192 uur! En de superzomertijd levert maar liefst 339 uur meer licht op. Deze extra uren vallen in de avond. De tijd dat de meeste mensen vrij zijn en zelf kunnen bepalen hoe zij die invullen.
Hoeveel extra licht per jaar die Jan Klok mag beleven t.o.v. de wintertijd bij de verschillende tijdopties. WT = wintertijd, ZT = zomertijd, DST = Daylight Saving Time (klokverzetten) en SZT = superzomertijd.
Het is fijn in het licht
En de grap is dat er niet zoveel dingen zijn die juist leuk zijn omdat het buiten donker is. Misschien een film kijken? Nee. Dat doe je doorgaans binnen en dat kan ook als het (buiten) licht is. Alleen spooktochten zijn voorbehouden aan de nacht. Maar die houden we niet zo heel vaak. Licht is fijn. Licht is leuk. Dingen die je in je vrije tijd beter in het licht kan dien, zijn bijvoorbeeld: – wandelen – vogels kijken – hardlopen – barbecueën – buiten spelen – geocachen – een rondje met de auto rijden – in de tuin werken – groente verbouwen – op een terrasje zitten – met een bootje er op uit – … Dat – dat is het ongeveer.
Als het licht is kun je zoveel leuks doen.
Nee Bubba
Dat is het helemaal nog niet. Je kan ook: – op een bankje zitten – naar mensen kijken – gewoon genieten van de geluiden van de natuur – lekker winkelen – in de speeltuin spelen – naar de dierentuin – een rondje fietsen – skeeleren – naar een voetbalwedstrijd van je zoontje/dochtertje gaan kijken – …. Enzovoort, enzovoort. Ik kap er nu maar mee.
Juncker was het verzetten van de klok zat. Nu mogen we kiezen wat we willen. De wintertijd is één van de opties. In deze blog vertel ik wat wintertijd inhoudt en wat de voor- en nadelen zijn.
Wat is wintertijd?
De wintertijd is natuurlijk eigenlijk iets wat alleen bestaat omdat we de klok verzetten. Daardoor heb je een zomer- en een wintertijd. Maar goed voor de helderheid blijven we maar even over wintertijd praten. Wintertijd is de tijd die we op dit moment in de winter hebben en dat is 1 uur later dan de wereldwijde standaardtijd UTC (zeg maar 1 uur later dan de tijd van Greenwich).
Wintertime is coming
Hoeveelheid en verdeling licht
Zomertijd, wintertijd, … het is feitelijk niet meer dan een afspraak wanneer (op welk deel van de dag) het 12 uur is, en 1 uur en 2 uur etc. Het verschil tussen zomertijd, wintertijd en Daylight Saving Time (verzetten van de klok) is de hoeveelheid natuurlijk licht die je als mens mag beleven en de verdeling van dat licht over de dag. Wintertijd is wat betreft de natuurlijke hoeveelheid licht die een normaal mens meemaakt, het minst gunstig. Bij een permanente wintertijd wordt het (t.o.v. een permanente zomertijd) ‘s ochtends een uur eerder licht en wordt het ‘s avonds een uur eerder donker. In vergelijking met een permanente zomertijd en Daylight Saving Time levert Jan Klok (een imaginaire mannetje die ik gebruik als voorbeeld) hierdoor per jaar 180 – 190 uur natuurlijk licht in. Dat komt omdat Jan Klok wel wat heeft aan een uur licht extra in de avond maar dat hij er geen voordeel heeft aan dat het vijf uur ‘s ochtends al licht is. En besef: 180 uur is niet niks. Dat is dus gemiddeld ongeveer een half uur per dag meer duisternis!
Hoeveel extra licht per jaar die Jan Klok mag beleven t.o.v. de wintertijd en het aantal uren per jaar dat hij in het donker moet fietsen bij de verschillende tijdopties. WT = wintertijd, ZT = zomertijd, DST = Daylight Saving Time (klokverzetten) en SZT = superzomertijd.
Wat zijn de voordelen?
Een permanente wintertijd heeft t.o.v. een permanente zomertijd als voordeel dat het een uur eerder licht wordt. Dat voordeel is voor de gemiddelde mens alleen merkbaar in de winter. Als het wintertijd is, hoeft Jan Klok in een jaar ‘s ochtends 23 uur minder in het donker te fietsen. Daar tegenover staat dan wel dat hij ‘s avonds 28 uur langer moet reizen in het donker. Voor Jan is wintertijd dus helemaal geen voordeel maar gewoon een nadeel. Voor Janneman, het zoontje van Jan, is het wel een voordeel. Hij komt meestal al zo vroeg uit school dat hij ook bij wintertijd altijd in het licht naar huis fietst. Het voordeel van permanente wintertijd t.o.v. Daylight Saving Time (DST / het verzetten van de klok) is vooral dat de klok niet meer verzet hoeft te worden. Nou, nou …. dat is even een voordeel.
Voor- en nadelen van de wintertijd (WT), zomertijd (ZT), Dayligth Saving Time (DST) en de superzomertijd (SZT) voor Jan Klok.
En de nadelen?
Aan een permanente wintertijd kleven t.o.v. zowel een permanente zomertijd als aan de Daylight Saving Time vrij veel nadelen. Die hebben vooral te maken met het feit dat een normaal mens veel minder natuur licht kan beleven. Dat licht kun je gebruiken voor allerlei leuke en zinnige dingen als sporten en barbecueën. Meer natuurlijk licht is ook goed voor de gezondheid. En door meer licht bespaar je energie en is er dus minder CO2-uitstoot en ook minder uitstoot van bijv. NOx.
Conclusie
Wintertijd is niet best. Er is eigenlijk geen argument voor een permanente wintertijd te bedenken. Daarom hebben de de voorstanders maar besloten dat het de oorspronkelijke tijd is en dat een oorspronkelijke tijd wel goed moet zijn. Leuk bedacht hoor.
Juncker was het verzetten van de klok zat. Nu mogen we kiezen wat we willen. De zomertijd is één van de opties. In deze blog vertel ik wat zomertijd inhoudt en wat de voor- en nadelen zijn.
Wat is zomertijd?
De zomertijd is natuurlijk eigenlijk iets wat alleen bestaat omdat we de klok verzetten. Daardoor heb je een zomer- en een wintertijd. Maar goed voor de helderheid blijven we maar even over zomertijd praten. Zomertijd is de tijd die we op dit moment in de zomer hebben en dat is 2 uur later dan de wereldwijde standaardtijd UTC (zeg maar 2 uur later dan de tijd van Greenwich – in de winter).
Genieten van de zon.
Hoeveelheid en verdeling licht
Zomertijd, wintertijd, … het is feitelijk niet meer dan een afspraak wanneer (op welk deel van de dag) het 12 uur is, en 1 uur en 2 uur etc. Het verschil tussen permanente zomertijd, permanente wintertijd en Daylight Saving Time is de hoeveelheid natuurlijk licht die je als mens mag beleven en de verdeling van dat licht over de dag. Zomertijd is wat betreft de natuurlijke hoeveelheid licht die een normaal mens meemaakt, heel gunstig t.o.v. een permanente wintertijd. In vergelijking met een permanente wintertijd krijgt Jan Klok (het imaginaire mannetje dat ik als voorbeeld gebruik) 190 extra uren licht per jaar. Dat is niet niks. Dat is gemiddeld bijna elke dag een half uur! De verdeling van licht is natuurlijk wel anders. Bij een permanente zomertijd wordt het (t.o.v. een permanente wintertijd) ‘s ochtends een uur later licht, maar blijft het ‘s avonds een uur langer licht.
Hoeveel extra licht per jaar die Jan Klok mag beleven t.o.v. de wintertijd en het aantal uren per jaar dat hij in het donker moet fietsen bij de verschillende tijdopties. WT = wintertijd, ZT = zomertijd, DST = Daylight Saving Time (klokverzetten) en SZT = superzomertijd.
Voor- en nadelen van de wintertijd (WT), zomertijd (ZT), Dayligth Saving Time (DST) en de superzomertijd (SZT) voor Jan Klok.
En de nadelen?
Een permanente zomertijd heeft t.o.v. een permanente zomertijd als nadeel dat het een uur later licht wordt. Dat voordeel is voor de gemiddelde mens alleen echt merkbaar in de winter. Dit heeft consequenties voor mensen die naar hun werk moeten. Zo moet Jan Klok in een jaar ‘s ochtends 23 uur meer (‘s ochtends) in het donker fietsen. Daar tegenover staat dat hij ‘s avonds 28 uur minder hoeft te reizen in het donker. Dus eigenlijk is dit nadeel voor Jan meer een voordeel. Ten opzichte van Daylight Saving Time (DST / het verzetten van de klok) is het belangrijkste voordeel dat de klok niet meer hoeft te worden verzet. Pfff.
Conclusies
Een permanente zomertijd is misschien zo gek nog niet. Veel natuurlijk licht (zelf nog meer dan in het geval van DST) en je hoeft de klok niet eens meer te verzetten. Dat scheelt en hoop gesjouw.
Bij de keuze winter- of zomertijd wordt ook steeds geschermd met de gezondheid. Dat is best interessant maar ook knap lastig. Mede omdat er zoveel kanten aan de zaak zijn.
De natuurlijke tijd
Door sommige menen wordt geschermd met het begrip natuurlijke tijd of wel de tijd waar ons lichaam aan gewend is. Dat zou dan gezonder zijn. In een andere blog heb ik hier al de nodige kanttekeningen bij gezet. Wij mensen hebben ons allang afgekeerd van een leven dat wordt bepaald door het natuurlijke licht. Het begrip natuurlijke tijd is niet echt een ingang om wat over gezondheid te zeggen.
Wij slapen ‘s zomers nog tijden door nadat de zon al is opgekomen.
Licht en depressies
Maar er zijn natuurlijk zat relaties tijd-licht-gezondheid die er wel toe doen. Zo is voldoende onderzocht dat leven in het donker leidt tot psychische problemen. Het begrip winterdepressie is er niet voor niks. Veel mensen hebben ‘s winters minder energie. 8 procent krijgt sombere gevoelens. En 3 procent heeft last van een serieuze depressie, met vermoeidheid, lusteloosheid en aanhoudende somberheid. Hoe meer licht hoe beter dus. Dus kun je zeggen dat een permanente zomertijd of DST duidelijke voordelen hebben boven een permanente wintertijd. Het levert toch een paar honderd extra uren licht op per jaar. Maar of die uren er echt toedoen? Die uren scoor je vooral in de zomer en dan is er op zich geen probleem.
Licht en vitamine D
Onder invloed van licht maakt je lichaam vitamine D aan. Meer licht (zomertijd en DST) zou dus beter zijn. Hier geldt echter hetzelfde als bij depressies. De extra hoeveelheid licht bij permanente zomertijd zet waarschijnlijk niet zoveel zoden aan de dijk omdat die extra uren vooral in de zomer vallen.
Ongelukken
Een van de gezondheidsrisico’s die samenhangen met de zomer- en wintertijd is het verkeer. Reizen in het donker is gevaarlijker dan in het licht. Je ziet minder in het donker. Daarnaast is het doorgaans wat kouder als het nog donker is dan als de zon al schijnt. Hierdoor is er wat meer kans op gladheid. Dit risico zal ‘s ochtends wat groter zijn ‘s avonds. Als we de totale hoeveelheid licht bij wintertijd, zomertijd en DST met elkaar vergelijken, is het verschil marginaal. Het wordt wat anders als we naar de ochtend kijken. Dan zijn wintertijd en DST wat gunstiger dan de zomertijd (20 uur minder donkerte per jaar). Ik weet zo 1-2-3 niet hoeveel doden dat op jaarbasis scheelt, maar dat kunnen er wel een paar zijn.
Fietsen in het donker is gevaarlijker dan als het licht is.
Sport en gezondheid
Aan de andere kant zal meer licht (en vooral meer licht ‘s avonds) er toe zal bijdragen dat mensen meer gaan bewegen (hardlopen en fietsen). Je gaat toch eerder op pad als het nog lekker licht is dan als het al aan het schemeren is. Zomertijd is daarom positief voor de gezondheid van mensen. Bovendien zullen mensen die toch willen hardlopen in geval van zomertijd veel minder uren in het donker hoeven te sporten. Dat voorkomt weer ongelukken en een aantal doden.
Hardlopen. Yes.
Klimaat, stikstof en fijnstof
Meer of minder licht heeft ook gevolgen voor de CO2-uitstoot en de uitstoot van bijv. stikstofoxiden en fijnstof. In een ander blog heb ik geprobeerd aan te geven wat de consequenties zijn. Die hogere of lagere uitstoot heeft gevolgen voor de gezondheid. De precieze consequenties van de extra uitstoot als gevolg van de wintertijd op de gezondheid is niet zo makkelijk aan te geven. Ze moeten echter niet onderschat worden. Becijferd is dat jaarlijks 10.000 mensen sterven door fijnstof en stikstofoxiden en velen meer krijgen last van hun luchtwegen. Het is zeer te verwachten dat het aantal doden dat je voorkomt door mindere uitstoot door voor de zomertijd te kiezen veel hoger is dan het aantal extra verkeersdoden door minder licht.
De hoeveelheid CO2 in de lucht, in de loop van de tijd.
Conclusie
Het is voor mij op dit moment moeilijk om precies te bepalen hoeveel levensjaren we winnen / verliezen bij een keuze voor een bepaalde tijdrekening. Dus ga ik maar even door de oogharen kijken en werken met plussen en minnen. Dan lijkt mij dat de zomertijd uiteindelijk gunstiger is dan de wintertijd. Dat heeft vooral te maken met het feit dat er toch minder uitstoot is van rommel en mensen veiliger en vaker gaan sporten. Het enige wat pleit voor een permanente wintertijd is de verwachting dat er iets minder verkeersdoden zullen vallen. En verkeersdoden zijn uiteraard heel tastbaar. Veel tastbaarder dan doden door fijnstof. De nadelen van verkeersdoden in de ochtend vallen weg bij DST (verzetten van de klok). Tje misschien toch geen gekke optie.
Een van de argumenten die sommige geleerden aandragen om te kiezen voor wintertijd is dat het “de natuurlijke tijd” is. Maar wat is dat dan? En slaat het ergens op?
De natuurlijke tijd
De natuurlijke tijd is… tja… pfff… de tijd die hier in Nederland hoort… of zo? En dat zou dan de wintertijd zijn. Want dat zou dan de tijd zijn waar ons lichaam aan gewend is. De tijd die hoort bij ons biologische ritme. Dat wordt tenminste door sommige experts geroepen zoals chronobioloog Till Roenneberg van de Ludwig-Maximilians-Universität uit München. Hij noemt de zomertijd een overbodige, onnatuurlijke factor die ons biologische ritme verstoort. En stelt zelfs dat de wij in Nederland de tijd van Engeland (nog een uur eerder) zouden moeten hebben. Duidelijk moge zijn dat ik dat allemaal echt enorme onzin vind. Tijd (uren van de dag) is niets anders dan een afspraak. En dat wintertijd nu de natuurlijke afspraak is?
Tja, soms moet je concluderen dat er wetenschappers zijn die het ook niet helemaal (lees: totaal niet) begrijpen.
biologische klok en biologische ritmes
Even hoe het zit. Er is natuurlijk wel zoiets als een biologische klok. Die klok helpt ons bij met onze biologische ritmes. Die klok zorgt ervoor dat bepaalde zaken op een bepaald moment gebeuren. Een mooi voorbeeld is menstruatie. In principe menstrueren vrouwen om de grofweg 4 weken. Dat wordt allemaal geregeld door hormonen en zo. Die klok helpt ook bij het dagritme en helpt ons bijvoorbeeld om wakker te worden en in slaap te komen. Voor de discussie over zomer/ en wintertijd zijn met name de dagritmes relevant.
Slapen in het licht is niet helemaal gezond.
Gelijkzetten van de klok
Het aardige van onze interne klok is je de klok kunt aanpassen. Dat doe je op zich niet zelf, maar de klok wordt gelijkgesteld door invloeden van buitenaf. En dat buitenaf is vooral licht. Daardoor kunnen we heel goed functioneren in de winter (als het vroeg donker wordt) en in de zomer (als het laat donker wordt). En kunnen we ook moeiteloos naar oost of naar west reizen zonder in te storten. We zijn misschien een dagje minder top als we bijv. naar Amerika reizen, maar na een eerste nachtje lastig slapen, zijn we daarna weer redelijk gewend aan de nieuwe situatie. Onze klok is dan gelijkgezet aan de lokale situatie. Verandering zit in ons ingebakken.
Je biologische klok kan gelukkig worden gelijkgezet onder invloed van licht.
Ons biologische dagritme
Hoe ziet ons normale biologische dagritme er dan uit? Ik ga het niet heel ingewikkeld maken. Maar wij mensen zijn dagdieren. Vroeger (toen we nog verzamelden en jaagden etc.) stonden we, nou ja… onze voorouders, op als het licht werd en gingen we/ze naar bed als het donker werd. In de zomer waren onze voorouders langer op en in de winter een stuk korter. Maar in de zomer was het rond het middaguur vaak vrij warm en dan gingen onze voorouders rusten. Wij moderne mensen hebben dat patroon compleet afgeschaft. We staan (even uitgaande van de wintertijd) in de zomer op als de zon al 3 uur op is en gaan naar bed als de zon al weer 2 uur onder is. Sommige volken leven nog wel wat meer volgens een natuurlijk ritme. Die kennen dan bijv. een siësta.
Een beetje hoe jouw dagritme eruit ziet.
dagritme en tijd
De vraag is nu welke tijd biologisch het beste bij ons past. Om die vraag te beantwoorden, gaan we er even vanuit dat we onze huidige dagindeling blijven gebruiken. Ofwel we staan op om een uur of 7 en gaan 11 uur weer naar bed (conform Jan Klok). Om het best bij ons biologische ritme te blijven, zou je willen dat de verschillen donker en licht ‘s ochtends even lang zijn als ‘s avonds. De klok zou in dat geval het beste ongeveer 2,5 uur vooruit moeten worden gezet. In de zomer (langste dag) sta je dan ongeveer op als het licht wordt en ga je naar bed als het donker wordt (perfect). In de winter (kortste dag) blijft het dan ‘s ochtends en ‘s avonds even lang donker.
Afspraken over d etijd moet je zo maken dat de aansluit bij onze biologische klok.
wintertijd en natuurlijke tijd?
Als biologisch gezien het het beste is als we de klok 2,5 uur vooruit zetten, kun je wel concluderen dat de wintertijd in ieder geval niet past bij ons moderne levensritme. De superzomertijd past nog hetbest bij onze huidige manier van leven en ons biologische ritme. En dat is ook logisch toch. Want als dagdier heb je behoefte aan licht en dus moet je het voor jezelf regelen dat je zoveel mogelijk licht meepakt. En dat is dus met de superzomertijd.
Vanaf 1977 verzetten we in Nederland de klok. Twee keer per jaar. In maart een uur vooruit. In oktober een uur achteruit. In het Engels heet dit Daylight Saving Time (DST). In deze blog vertel ik wat DST inhoudt en wat de voor- en nadelen zijn.
Wat is Daylight Saving Time?
In Nederland zitten we in een tijdzone die 1 uur voorloopt op de wereldwijde standaardtijd UTC (zeg maar de tijd van Greenwich). De tijd die wij hanteren is dus UTC+1. Die tijd wordt ook wel de Midden-Europese Tijd genoemd. Tijdens de oliecrisis leek het handig om in de zomer (eigenlijk eind maart) de klok een uurtje vooruit te zetten. Dan bespaar(de) je licht en dus ook olie. De klok werd dan eind oktober weer teruggedraaid. Vanaf dat moment hadden we een zomertijd en een wintertijd. De wintertijd is dan de oorspronkelijke tijd ofwel UTC+1. De zomertijd is UTC+2. Ofwel hier in Nederland is het dan 2 uur later dan het in Greenwich is (in de winter – want die Engelsen verzetten ook de klok).
Dirkjan en Bert verzetten de klok.
hoeveelheid en verdeling licht
Zomertijd, wintertijd, … het is feitelijk niet meer dan een afspraak wanneer (op welk deel van de dag) het 12 uur is, en 1 uur en 2 uur etc. Het verschil tussen permanente zomertijd, permanente wintertijd en Daylight Saving Time is de hoeveelheid natuurlijk licht die je als mens mag beleven en de verdeling van dat licht over de dag. Daylight Saving Time levert Jan Klok (het imaginaire mannetje dat ik gebruik als voorbeeld) per jaar ongeveer 180 uur extra natuurlijk licht op t.o.v. de permanente wintertijd. Dat is niet niks. Dat is gemiddeld bijna elke dag een half uur meer licht! Door met de klok te verschuiven wordt de reistijd in het donker wel wat langer voor Jan Klok. Maar doordat de tijd op het ‘juiste’ moment wordt geschoven, vallen de gevolgen erg mee. In totaal gaat het om 2 uur extra per jaar.
Hoeveel extra licht per jaar die Jan Klok mag beleven t.o.v. de wintertijd en het aantal uren per jaar dat hij in het donker moet fietsen bij de verschillende tijdopties. WT = wintertijd, ZT = zomertijd, DST = Daylight Saving Time (klokverzetten) en SZT = superzomertijd.
Voor- en nadelen van de wintertijd (WT), zomertijd (ZT), Dayligth Saving Time (DST) en de superzomertijd (SZT) voor Jan Klok.
Nadelen van DST
De enige argumenten om met het verzetten van de klok te stoppen, zijn dat mensen het verzetten van de klok zo lastig vinden en ze erdoor van slag raken. Ikzelf vind het eerste argument een beetje onzin. Het verzetten van de klok stelt natuurlijk helemaal niets voor. Gewoon even een uurtje vooruit of een uurtje achteruit. Het wordt ook overal en vaak uitgelegd. Bovendien zijn mensen er nu redelijk aan gewend. En tegenwoordig worden de meeste klokken automatisch bijgesteld. Het tweede argument is wat meer steekhoudend. Je moet er wel een klein beetje aan wennen, dat uur vooruit of dat uur achteruit. Hoewel er bij dit argument tal van kanttekeningen te plaatsen zijn (wat ik dan ook heel graag doe in de blog over het verzetten van de tijd).
Conclusies
De voordelen van een permanente zomertijd zijn voor een gemiddelde Nederlander net iets groter. DST is vooral een beter alternatief als je niet tegen donkere ochtenden kan. In dat geval is het verzetten van de klok een heel mooi alternatief. Gewoon de voordelen van de winter- en de zomertijd gecombineerd.
